Stal Rzeszów — młody projekt, wielkie ambicje. Jak funkcjonuje klub od środka?
Stal Rzeszów od paru lat występuje na zapleczu Ekstraklasy, ale w czym tkwi jej wyjątkowość? Na pozór wydaje się zwyczajnym klubem, który nie wzbudza większego zainteresowania. Jednak im bardziej zagłębiamy się w ten projekt, tym więcej pojawia się pytań. W 2018 roku klub przejął polski przedsiębiorca Rafał Kalisz. Od tamtego momentu Stal stopniowo rozwija się organizacyjnie i sportowo.
Historia klubu
W 1944 roku rozpoczęła się działalność sportowa przy ul. Hetmańskiej 69. Grupa pracowników Państwowych Zakładów Lotniczych zdecydowała wówczas o utworzeniu koła sportowego przy Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OM TUR), związanej organizacyjnie z PPS.
Klub początkowo nosił nazwę OM TUR PZL Rzeszów. Już w 1949 roku zmienił ją na Zakładowy Klub Sportowy Stal Rzeszów. 21 czerwca 1962 roku drużyna awansowała do I ligi, czyli dzisiejszej Ekstraklasy. Spędziła tam 10 sezonów, a następnie zdołała wrócić na ten poziom tylko raz — w 1975 roku. Wówczas od razu spadła.
Największe sukcesy
Największym sukcesem Stali było zdobycie Pucharu Polski w sezonie 1974/1975. W finale drużyna pokonała rezerwy ROW-u Rybnik. Dzięki temu w następnym sezonie wystąpiła w Pucharze Zdobywców Pucharów. Dotarła tam do drugiej rundy, w której wyeliminował ją walijski Wrexham AFC. W lidze Stal najwyżej zajęła 7. miejsce i nigdy nie zdołała poprawić tego wyniku.
Jakim klubem obecnie jest Stal Rzeszów i kto nim zarządza?
Gdy obecny właściciel przejmował klub, Stal Rzeszów występowała na czwartym poziomie rozgrywkowym. Od samego początku zamierzał inwestować w klub, a nie zarabiać na zespole. Chciał przeprowadzić w klubie rewolucję na wielu płaszczyznach: wizerunkowej, szkoleniowej i finansowej. W czerwcu 2022 roku tak wypowiedział się na łamach portalu Weszło:
Nie jesteśmy nastawieni na zarabianie pieniędzy w tym klubie. Jeśli wszystko dobrze się zepnie, widzę nawet taką możliwość, żeby Stal stała się samowystarczalna. Słowem: nasze spółki nie będą musiały być tak mocnym sponsorem w przyszłości jak obecnie. Ja nie chcę zarobić na tym ani jednej złotówki. Zależy mi na tym, żeby klub miał silne możliwości finansowe. To moje marzenie, żeby zbudować dobry klub na poziomie Ekstraklasy z fajną akademią, a do tego wspierać kluby partnerskie i pomóc lokalnej społeczności, np. zawiązać współpracę z domami dziecka. Czy to wszystko wyjdzie — czas pokaże.
Widać w tej wypowiedzi spokojne podejście do rozwoju rzeszowskiego ZKS-u. Spokój widać również w zarządzaniu klubem: władze nie liczą na pojedyncze wyskoki w rozgrywkach, lecz na systematyczne budowanie zespołu i poprawę wyników.

Akademia Stali Rzeszów — motor napędowy całego projektu?
Jeszcze niespełna osiem lat temu Akademia Stali prezentowała przeciętny poziom. A dzisiaj? To jedna z lepszych szkółek w Polsce. Młodzi piłkarze często wybierają właśnie ją zamiast akademii innych dużych polskich klubów.
Dlaczego tak się dzieje? W tym temacie znów wracamy do Rafała Kalisza, który mocno stawia na akademię. W minionym sezonie klub wydał na nią 14,44 mln zł. To najwyższy wynik w Betclic 1. Lidze i czwarty rezultat wśród wszystkich klubów w Polsce.
Właściciel jest również wielkim fanem polskiej młodzieży. Chciał połączyć akademię i pierwszą drużynę w jeden spójny projekt. Wcześniej wspomnianej rozmowie na Weszło krótko i jasno wypowiedział się o rozwoju:
Największym sukcesem nie będą wyniki danym roczniku, tylko inwidualne jednostki.
Dowodem na to jest ważna rola młodzieżowców w pierwszym zespole. W pierwszym pełnym sezonie Rafała Kalisza w nowej roli średnia wieku w Stali wynosiła 26,3 roku. W tym roku widać różnicę gołym okiem — średnia wieku wynosi teraz równe 22 lata, a w kadrze jest tylko sześciu zawodników starszych niż 23 lata.
Choć sukcesy poszczególnych roczników nie są jeszcze bardzo znaczące, warto zauważyć postęp. Kiedyś młodzi zawodnicy Stali rzadko występowali w najwyższej lidze juniorskiej w Polsce, czyli Centralnej Lidze Juniorów (CLJ). Teraz zespoły regularnie zajmują miejsca w najlepszej czwórce lub plasują się wysoko w tabeli.
Największe talenty
Oliwier Madej to zawodnik z rocznika 2010, który już teraz regularnie pojawia się na boiskach 1. Ligi. W zeszłym sezonie zagrał w sześciu spotkaniach, spędzając na boisku 268 minut. Obecny sezon zaczął z liczbą 13 występów i ponad dwukrotnie większą ilością minut. Już dał o sobie znać w tegorocznej edycji Pucharu Polski, gdzie zaliczył asystę w meczu z Arką Gdynia. Jego nominalną pozycją jest ofensywny pomocnik. Zawodnik regularnie otrzymuje powołania do młodzieżowych reprezentacji Polski i wykazuje duży potencjał, który może zaowocować w przyszłości.

Kolejnym wyróżniającym się zawodnikiem jest Szymon Pukała. 19-letni skrzydłowy w poprzednim sezonie wystąpił w trzech spotkaniach. W obecnych rozgrywkach jest już kluczową postacią: rozegrał 13 meczów, pięć razy trafił do siatki rywali, a przy trzech bramkach zaliczył ostatnie podanie.
Patryk Mazur to 19-letni defensywny pomocnik, który obecnie występuje w rezerwach Juventusu na poziomie Serie C. Przeniósł się tam w 2023 roku po udanym Euro U-17, podczas którego Polska dotarła do półfinału, a on sam odgrywał ważną rolę w zespole. Jego przykład może być motywacją dla młodych piłkarzy: pokazuje, że nawet z Rzeszowa można trafić do wielkich europejskich akademii. Mazur dołączył do drużyn młodzieżowych Stali w wieku 13 lat, przechodząc z BKS-u Lublin.
Rekord sprzedażowy — skąd Stal najczęściej pozyskuje zawodników?
Skoro tak wielu zawodników trafia do pierwszej drużyny z akademii, gdzie zespół skautingowy szuka kolejnych wzmocnień? Stal nie ma jednego konkretnego kierunku, w którym szuka potencjalnych wzmocnień, ale w przeprowadzanych transferach można dostrzec pewne podobieństwa.
Jak już wiemy, zespół z Rzeszowa przede wszystkim stawia na młodzież. Często interesuje się młodymi zawodnikami, nawet takimi, którzy nie zadebiutowali jeszcze na poziomie seniorskim. Czasem sięga też po graczy z zagranicy — przykładem są Marco Thiede, Sébastien Thill czy Sean Goss.
Stal potrafi również zarabiać na transferach z niższych lig. W ostatnich latach coraz częściej inne kluby zgłaszają się po zawodników ZKS-u. W tym roku padł rekord transferowy klubu — po jednego z piłkarzy zgłosił się zespół z japońskiej ekstraklasy. Jonathan Júnior trafił do Stali Rzeszów ze Stali Stalowa Wola latem 2025 roku. Po sezonie, w którym zdobył 13 bramek, pojawiła się oferta. Po długich negocjacjach wyniosła około 350 tysięcy euro i została zaakceptowana.

Odbudowa wielkiego talentu polskiej piłki
Aleksander Buksa jest wychowankiem krakowskiej Wisły. Zadebiutował w Ekstraklasie w bardzo młodym wieku — miał wtedy 16 lat. Od tamtej pory był uważany za jeden z największych, jeśli nie największy, młody talent w naszym kraju. W kolejnym sezonie wystąpił w 21 spotkaniach na poziomie Ekstraklasy i strzelił cztery bramki.
O skali talentu młodego Polaka, który zadebiutował w Ekstraklasie i zdobył w niej pierwszą bramkę w wieku 16 lat, świadczy wyróżnienie brytyjskiego dziennika „The Guardian”. Buksa znalazł się na prestiżowej liście „Next Generation 2020”, obejmującej 60 najlepszych talentów urodzonych w 2003 roku.
Kolejny sezon był jednak znacznie gorszy. Buksa przeniósł się do włoskiej Genoi, ale nie zdołał przebić się do składu. Następne sezony spędził na wypożyczeniach, aż w końcu wrócił do Polski.
Trafił do Górnika Zabrze, skąd — podobnie jak wcześniej z Genoi – był wypożyczany do innych klubów. Jego forma nie spełniła oczekiwań Górnika, dlatego 20 lipca 2026 roku klub rozwiązał z nim kontrakt.
Wtedy pomocną dłoń podała mu Stal Rzeszów, oferując dwuletnią umowę. W tym sezonie Buksa zaczął się przełamywać, choć przygodę w Rzeszowie rozpoczął od kontuzji. Szybki powrót po urazie przyniósł jednak efekty.
W kolejnych meczach młodszego z braci było widać przebłyski talentu, którego nie pokazywał od lat. W końcu zaczął strzelać i grać choć trochę na miarę oczekiwań. Do tej pory wystąpił w ośmiu spotkaniach i zdobył pięć bramek. W meczu pucharowym z Arką miał duży wpływ na wynik — to dzięki niemu rzeszowski ZKS zagra w kolejnej rundzie z Siarką Tarnobrzeg.

Czy taki projekt może osiągnąć wielkie sukcesy?
Projekt Rafała Kalisza jest z pewnością unikatowy i niecodzienny w polskich realiach. Ambicje i cele są bez wątpienia wysokie, ale realizowane z chłodną głową. Stal zajmuje obecnie 13. miejsce i po 14 kolejkach wydaje się, że będzie to kolejny sezon, który zakończy w środkowej części tabeli.
Zarząd wie, że obrana droga nie jest najkrótsza — wręcz przeciwnie, należy do dłuższych. Niełatwo jest opierać większość składu na młodzieżowcach. W ostatnich sezonach widać jednak, że Stal idzie do przodu i robi kolejne kroki w rozwoju klubu oraz akademii.
